, , , , , ,

فضای شخصی

فضای شخصی - Lie To Me   فضای شخصی در زبان بدن

یکی از مهمترین ابزارها در علم ارتباط غیر کلامی بوده.در مورد نحوه محافظت حیوانات  از خانه های خود ،علت وجود قلمرو و نحوه بوجود آمدن آن توسط حیوانات حتی حشراتی مانند مورچه کتابهای فراوانی نوشته شده است و همین موضوع برای انسان نیز وجود دارد که هر شخص برای خود قلمرو و مرزوبومی از نظر فاصله و فضا اطراف مشخص می کند.انسان ها برای دفاع از قلمرو شخصی خود که آن را فضای شخصی نامیده هر کاری می کنند.درگیری های بعد از تصادف ، فریاد های عابران بر خودروهای پرسرعت و هر چیزی که به فضای شخصی او بدون هماهنگی و تمایل فرد وارد شود با واکنش او مواجه خواهد شد.

اما این فضای شخصی برای هر انسان متفاوت است و به موقعیت زمانی و مکانی، وضعیت شخص از نظر احساسی بستگی دارد.در یک جمله می توان گفت در زمینه های متفاوت مقدار فضای شخصی فرد ممکن است تغییر کند.همچنین مقدار فضای اشغالی بوسیله شخص به مکانی که او  بزرگ شده نیز داشته. گربه خیابانی شاید تا ۴ متر از اطراف خود را فضای شخصی خود تلقی کند ولی شیری که در جنگل های آفریقا بزرگ شده شاید تا ۱۰ کیلومتری اطراف خود را فضای شخصی خود تلقی کند از سوی دیگر شیری که در قفس بین ۴ شیر دیگر بزرگ شده شاید ۶ متر را به عنوان فضای شخصی خود تلقی کند که دقیقا نتیجه بزرگ شدن در مکان شلوغ را داشته.

همانند حیوانات انسان نیز یک استوانه نامرئی را به عنوان فضای شخصی خود در هر جایی با خود برده.در کشوری مثل چین به دلیل پر جمعیت بودن آن فضای شخصی افراد کم بوده اما در روستاهای کم جمعیت فضای شخصی افراد آنها بیشتر بوده.تحقیقات نشان داده زندانی ها فضای شخصی بیشتر را در زندان از آن خود می دانند و به همین علت بیشتر مواقع در هنگام مواجه با زندانی دیگر تهاجمی هستند.

در کشورهایی که اصلاحاً فرهنگ غربی در آنها حاکم است مانند : انگلستان ، آمریکای شمالی ، کانادا،فرانسه ، سنگاپور و امثال آن دارای فاصله های معینی می باشد ، در ایران نیز فاصله ها به همین شکل بوده ولی متاسفانه در بعضی اوقات مخصوصا هنگام نشستن آقایان به صورت باز در مکان های عمومی و یا وسایل نقلیه مشاهده شده که شخصی وارد فضای شخصی فرد دیگری می شود.شخص با فشار دادن پای خود به سمت مهاجم نشان می دهد که وارد فضای شخصی او شده است.

در زمان هایی شخص فضای اشغالی بیشتری را برای خود در نظر می گیرد. راننده ای که یک متر از عقب و جلو فاصله مجاز راننده های دیگر از خود می داند یا موتوری که ۴ تا ۶ متر را فضای شخصی خود می دانند به دلیل آسیب پذیر بودن.تحقیقات نشان داده افراد مضطرب فضای شخصی بیشتری می خواهند.

فضاهایی که در زیر بیان شده معمولا در انسان در سن ۱۲ سالگی به بالا فضای شخصی برای شخص معنا دار می شود.بچه مدرسه هایی که شاید اولین درگیری های خود را برای دشتن فضای شخصی تقسیم بندی نیمکت به دو قسمت به صورت نامرئی می باشد که شاید خیلی از شما خواننده ها نیز این مسئله را به یاد آورید.این فضاها به ۴ قسمت تقسیم می شود که عبارتند از :

فضای شخصی - Lie To Me

حریم صمیمی

بین ۱۵ تا ۴۵ سانتیمتر بوده.در بین تمامی فاصله ها، فاصله صمیمی مهمترین بوده و همین حریم است که شخص از آن با جان خود محافظت می کند.تنها کسانی که از نظر احساسی به ما خیلی نزدیک هستند می توانند به این منطقه وارد شوند که شامل همسر،فرزند،پدر و مادر،دوستان صمیمی،خانواده و حیوانات خانگی می شود.یک فاصله نزدیکتر وجود داشته که تا ۱۵ سانتیمتر بوده و تنها زمان ارتباط های جسمی ورود به این حریم امکان پذیر بوده.

حریم شخصی

بین ۴۶ سانتیمتر تا ۱٫۲۲ متر بوده. در زمان مهمانی های ،کارهای  اجتماعی،کلاب ها و مکان های عمومی مانند همایش های این فاصله بین افراد دیده می شود.

حریم اجتماعی

بین ۱٫۲۲ تا ۳٫۶ متر بوده.ما در این فاصله هنگام مواجه شدن با غریبه ایستاده.کارمند جدید یک شرکت در بیشتر برخورد های اولیه با همکاران خود را در این حریم نسبت به فرد قرار داده. می توان به فاصله بین خریدار و فروشند در یک مغازه اشاره کرد.

حریم عمومی

بیشتر از ۳٫۶ متر بوده. وقتی شخص به گروه بزرگی از افراد برخورد می کند ترجیح می دهد در این فاصله نسب به گروه خود را قرار دهد.

کاربرد حریم ها

معمولا به دو دلیل شخصی وارد حریم صمیمی (۱۵-۴۵ سانتیمتر ) شخص دیگری شده.دلیل اول ، شخص مهاجم از نزدیکان،فامیلی یا دوست صمیمی بوده.یا شخص وارد حریم صمیمی شده تا ارتباط جنسی برقرار کند. دومین دلیل ، شخص مهاجم یک دشمن فرض شده که ممکن است شروع به حمله فیزیکی کرده.اگرچه ما حملات انجام شده در حریم شخصی  و اجتماعی را تحمل کرده ولی حمله ای که مهاجم به حریم صمیمی کرده باعث تغییرات فیزیولوژیکی در بدن ما می شود.تپش سریعتر قلب، آدرنالین در گردش خون شما جاری شده و خون بیشتری به مغز برای تصمیم گیری سریع،پردازش سریعتر و عضلات برای آمادگی جسمانی پمپ می شود که دلیل آن امکان بوجود آمدن وضعیت درگیری یا فرار می باشد.این موضوع به این معنی است که اگر دست خود را دور گردن کسی گذاشته که تازه با او آشنا شده اید ممکن است او را ناراحت کرده و احساس منفی نسبت به شما کند، حتی با اینکه به شما لبخند می زند تا توهین به شما نکرده باشد (اصطلاحا به شما بَر نخورد).

زنها در هنگام صحبت با یکدیگر معمولا نزدیکتر به هم بوده و بیشتر همدیگر را نگاه و لمس می کنند همین موضوع برای دو مرد بلعکس بوده.اگر می خواهید مردم در هنگام برخورد با شما احساس راحتی کنند، نکته اصلی حفظ فاصله خود از دیگران است.هر چه روابط ما با شخص صمیمیتر باشد، او اجازه نزدیکتر شدن شما را به حریم های خود می دهد ( از اجتماعی به شخصی).کارمندی که به تازگی در اداره ای شروع به کار کرده ممکن است فکر کند که بقیه کارمندان نسبت به او سرد هستند ولی آنها تنها کارمند تازه را در حریم اجتماعی خود نگه داشته تا با او بیشتر آشنا شوند و هرچه این آشنایی بیشتر شود حریم کمتر می شود حتی در بعضی اوقات به حریم صمیمی نیز ختم می شود.

کی به کیه ؟فضای شخصی - Lie To Me

فاصله ای که بین باسن دو نفر وجود دارد می تواند سرنخ های با ارزشی در مورد روابط آنها با یکدیگر را دهد.عاشقان سرشانه های خود را در هنگام راه رفتن به یکدیگر می زنند و در حریم صمیمی یکدیگر حرکت می کنند.این متفاوت دریافت بوسی ازعمه جان یا نامزد بهترین دوست شما می باشد که همه آنها باسن خود را حداقل ۱۵ سانتیمتر از شما دور نگه داشته.

خانومی که در شرکت در مدت زمان ۲ ماه فاصله خود را به ۳۵ سانتیمتر با مردی رسانده به معنی نشان علاقه مندی بوده و مردی که همین کار را انجام داده در تلاش برای بردن او به بیرون بوده.مردی که سر و قسمت بالاتنه کمی به سمت جلو رفته و در حال حرف زدن با خانومی می باشد و مرد شاید با یک دست تلاش دارد تا از تصویر گرها برای جلوه دادن به صحبت های خود استفاده کند، احتمالا تلاش برای گرفتن شماره او بوده.

مهم است بدانیم چه کسی اول فاصله را کم کرده.در یک دعوای خیابانی شخص پرخاشگر به سمت شخص دیگر رفته حتی اگر بعدا برای او پشیمانی به ارمغان آورد.ورود یکباره شما به حریم شخصی فرد با ممکن است با عکس العمل وی به صورت کلامی با شما باشد.بعضی ها هم بیخیال رد شده زیرا در مکان های شلوغ همانند بازار کار کرده اند و به این مسائل عادت دارند.اما ورود شما به حریم صمیمی شخص نیز ممکن است با عکس العمل کلامی همراه بوده و نسبت به موقعیت و وضعیت به فیزیکی تبدیل شود.

بدون در نظر گرفتن جنسیت وقتی شخصی تلاش برای نزدیکتر کردن خود به شما دارد ، شما می توانید از موارد زیر در زبان بدن برای جواب استفاده کنید :فضای شخصی حریم شخصی - Lie To Me

  • سرجای خود ایستاده که به معنی رضایت بوده و شخص ممکن است خود به جلوتر (حریم صمیمی در زمانهای خاص) یا حداکثر همین حریم آورد.اگر شما علاقه برای نزدیکتر شدن دارید می توانید به اندازه شخص یا نصف آن برای حفظ احترام به او نزدیک شده.
  • خود را کمی به عقب کشیده.نسبت به سرعت و فاصله ای که شما ایجاد می کنید برداشت های متفاوتی انجام می شود.اگر خانومی با نگاه زیر چشمی و لبخند خود را با سرعت کم  به فاصله بسیار کم عقب کشید می توانیم بگوییم کمی لوس است.اما اگر تنها لبخند با فاصله و سرعت کم همراه بود احتمالا آگاهانه یا ناآگاهانه در مورد زبان بدن اطلاع داشته و سعی می کند بدون اینکه شما احساس ناراحتی کنید به شما فاصله کافی را نمایش دهد.

 

چرا بعضی ها به جاهای شلوغ علاقه ندارند

منظور از جاهای شلوغ مکان های عمومی مانند تاکسی ، اتوبوس ، مترو و مخصوصا در زمان های شلوغ بوده نه مهمانی هایی که پر از افراد با انرژی می باشند.این مکان ها باعث می شوند که افراد ناخواسته وارد حریم شخصی و در زمان های شلوغ حتی به حریم صمیمی نیز می تواند ادامه یابد.

در اینجا لیستی از قانون های نوشته نشده در هیجا که افراد فرهنگ های متفاوت در هنگام مواجه شدن با وضعیت شلوغ مانند مترو، اتوبوس،زیر گذر عابر، صف نون، و … رعایت می کنند.

  • تلاش برای نگاه نکردن افراد به اطراف که در بیشتر اوقات شخص به سقف یا زمین خیره می شود.افرادی که اعتماد به نفس پایینی دارند معمولا به پایین و افرادی که اعتماد به نفس بالایی دارند به بالا نگاه کرده.

در ایران وقتی شخصی وارد مطب دکتر،قطار مترو،اتوبوس، شده اشخاصی که در آنجا حضور داشته به او نگاه کرده و این نگاه هم باعث فشار روانی شده و هم باعث می شود که شخص احساس ناراحتی کند.اشخاص معمولا به زمین نگاه کرده و یا به بالا. بعضی اشخاص مثل بنده نیز با تلاش برای برقراری ارتباط چشمی با تمامی افراد در اتوبوس کرده.شما هم می توانید امتحان کنید ، شاید دفعات اول ترسی شما را فرا گیرد ولی وقتی عادت کنید می توانید با کنترل فشار خود به شخص فشار روانی شدیدی با نگاه ثابت وارد کنید.

مواردی در مکان های عمومی پر ازدحام قابل رویت می باشند :
فضای شخصی - Lie To Me

  • صحبتی با کسی نمی شود، حتی اشخاصی که شما می شناسید.البته در بعضی اوقات در اشخاصی برای تلاش از رهایی فشار روحی وارده با تیکه کلامی باعث لبخند افراد موجود در قطار یا وسیله نقلیه می شوند
  • تلاش در نمایان نکردن هیچگونه احساسات در صورت ( اصطلاحا Poker Face )
  • در مکان های خیلی شلوغ ، تکان خوردن مجاز نیست.
  • اگر روزنامه یا کتابی دارید وانمود می کند که در عمق کتاب بوده و هیچ توجه ای به اطراف ندارید   ( در ایران برعکس موضوع وجود داشته و درصد زیادی از اشخاص ارتباط چشمی خود را با وسیله الکترونیکی یا کتاب هنگام رسیدن به ایستگاه ها قطع کرده و به درب ورودی و افرادی که وارد و خارج می شوند نگاه می کنند)

این رفتار را پنهان نمایی گویند و در فرهنگ های مختلف رواج دارد.

فرهنگ کشور و شهر شلوغ و روستایان

شاید وقتی یک دو شخص از کشور های مختلف شروع به صحبت کنید.همانطور که اولی به سمت شخص دومی آمده ،دومی به سمت عقب رفته و این به دلیل تلاش از هر دو سمت برای مستقر کردن فاصله فرهنگی بین یکدیگر می باشند.زیرا اولی سعی می کند که کمتریم فاصله در حریم شخصی را داشته ولی دومی اینکار را به عنوان وارد شدن به حریم صمیمی دانسته و کمی فاصله گرفته.

فاصله ای که اشخاص بزرگ شده در تهران در هنگام دست دادن دارند بین ۴۶ تا ۵۲ بوده و در بین شهر هایی با جمعیت کمتر به ۱ متر رسیده.همین را در نشستن در اتوبوس ها و قطار های مترو نیز می توان مشاهده کرد. دست بر کمر گذاشتن باعث اشغال فضای بیشتری می شود که معمولا افراد در شهرهای شلوغ  و مکان های عمومی کتر استفاده می شود و بلعکس این موضوع نیز وجود داشته.

اشخاص معمولا وقتی وارد مکان عمومی می شوند صندلی انتخابی خود را به نحوی که بیشترین وسعت و مانند میانی ترین صندلی در بین دونفر یا گوشه را انتخاب کرده.که اینکار برای اختیار کردن فضای بیشتر و همچنین جلوگیری از ورود به حریم شخصی افراد دیگر انجام می شود.

ارتباط چشمی

فضای شخصی - Lie To Me

بسته به زمان و مکان ارتباط چشمی می تواند به شخص این احساس را دهد که شما در حال ورود به حریم صمیمی او می باشید.جوان ها به دنبال درگیری های فیزیکی به دلیل طولانی بودن ارتباط چشمی جوان دیگری با او را بوده.همین کار در مکان های عمومی می تواند باعث درگیری کلامی شخص با شما که نهایتا می تواند به فیزیکی انجامد.حالتی که صورت،لب ها ، ابروها داشته و نحوه نگاه تاثییراتی در هنگام برقرار کردن ارتباط چشمی می گذارد. برای مثال یک لبخند می تواند باعث شود خود شخص به شما برای ایجاد یک ارتباط کلامی نزدیک شود.برای اطلاعات بیشتر در مورد ارتباط چشمی اینجا را مطالعه کنید.

کلام آخر

فضای شخصی موضوعی می باشد که تمامی اندام های بدن در آن دخیل بوده. از نگاه کردن تا بازکردن پاها هنگام نشستن تا ورود به حریم شخصی فردی از قصد یا بدون چاره و تا دل خواهد می توان در این مورد سخن گفت.اما در یک کلام قرار گیری در حریم های درست و رعایت فضای شخصی هر فرد می تواد کمک بزرگی در بدست آوردن اعتماد دیگران نسبت به شما شود.آیا زمینه حکم می کند حالا وقت ورود به حریم صمیمی فرد است ؟ آیا نشانه های مثبتی نسبت به زمینه ( رستوران، کافی شاپ، کوه) از سمت شخص دریافت شده ؟

امتیاز دهید
0 نظرات

نظر دهید

نظر یا سوال خود را
همین حالا مطرح کنید!!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

4 × یک =